Benet w Nepalu

Trudno określić jak duża jest stolica Nepalu. Wychodząc z miasta nie da się zauważyć gdzie sięgają jego granice administracyjne (o ile coś takiego w ogóle istnieje) a urbanistyka przedmieść Katmandu płynnie zlewa się z pobliskimi wioskami. Zajrzyjmy na mapę googla: http://maps.google.pl/maps?hl=pl&q=katmandu&lr=&um=1&ie=UTF-8&sa=X&oi=geocode_result&resnum=1&ct=title
Dla ułatwienia sprawy można przyjąć, że Katmandu to obszar ograniczony od zachodu, wschodu i północy przez "obwodnicę" - Ring Road, a od południa przez "autostradę" (gruba kreska na mapie) oddzielającą stolicę Nepalu od bliźniaczego miasta - Patan. Przy takim założeniu otrzymamy przestrzeń o powierzchni około 30 km² (dla porównania - Bydgoszcz ma 174 km²), ale to spore uproszczenie, bo przecież nie można powiedzieć że takie zabytki jak stupa Boudha czy klasztor Kopan na wschodzie znajdują się poza Katmandu. Tak naprawdę Bóg jeden (albo kilku bogów hinduskich) wie gdzie to miasto się zaczyna a gdzie kończy. Ja mieszkam w Maharajgunj, dzielnicy w północno-wschodniej części Katmandu. W ciągu jednego dnia mogę spokojnym krokiem przespacerować się na drugi koniec miasta, wypić tam browar i wrocić do domu zanim zrobi się ciemno (a noc zapada dosyć wcześnie, już przed 18 jest ciemno jak w pupie afroamerykanina). Uwielbiam chodzić, ale w życiu zdarzają się takie sytuacje, że trzeba poszukać szybszego środka transportu. Co ciekawe, sytuacje te najczęściej zdarzają się gdy mam u boku kobietę. Wiecie o co chodzi. A daleko jeszcze? A ile to mil? Nogi mnie bolą. O której będziemy na miejscu? IPoda nie zdążę naładować. Sklep nam zamkną i gdzie jak diet coke kupię?

TAXI

Turystom przeżywającym inicjację z tutejszym światem na dzień dobry pozostaje taksówka. To najprostszy sposób - w mieście są tysiące charakterystycznych białych (rzadziej czerwonych) kompaktowych Maruti 800 (indyjska marka na licencji Suzuki). Jeśli zobaczysz taki pojazd gdzieś na drodze, możesz śmiało machać łapą, bo to na 100 % taksówka. Auta są wyposażone w taksometry, które przeważnie działają. Jeśli taksiarz jest uczciwy (a przeważnie jest) i pojedzie normalną trasą, to kosztować to będzie grosze. Za trzykilometrową trasę z Maharajgunj do Thamel płacę według taksometru ok. 150 rupii. Jeśli jednak taryfiarzowi zachce się zrobić nam wycieczkę po Katmandu, może wynieść to nawet dwa razy więcej. Dlatego jeśli poznamy lepiej miasto, można bez problemu dogadać się o cenę. Tutaj mamy przewagę ze względu na zdecydowaną dominację podażu nad popytem. Jeśli taksiarz nie chce zgodzić się na naszą cenę, mówimy goodbye i za dwie sekundy można spróbować z następnym. Postoje taksówek to dla turysty raj. Najlepiej podejść do jednego i krzyknąć głośno miejsce i swoją cenę (bandycko zaniżoną oczywiście). Nasz taksiarz na bandycką cenę się nie zgodzi i będzie próbował się targować, ale za chwilę będziemy mieli przed sobą dwudziestu innych, którzy przypadkiem usłyszeli naszą ofertę cenową i są gotowi z niej skorzystać.

BUS

Podróż taksówką kosztuje grosze, ale gdybym miał wszędzie jeździć taryfą, uzbierałaby się pewnie niezła sumka. Po zapoznaniu się z topografią miasta można spróbować przejażdżki autobusem, ale to już trudniejsza sprawa. Busy nie mają numerów ani tabliczek wskazujących trasę, nie ma też rozkładów jazdy. Trasy nie mają przystanków, bus zatrzymuje się po prostu w miejscach gdzie jest większy tłum ludzi. Personel busu stanowią dwie osoby - kierowca i naganiacz-kanar-sprzedawca biletów. Wygląda to tak, że bus podjeżdża na jakieś skrzyżowanie, ze środka wybiega naganiacz i drze się na całą mordę wykrzykując nazwy dzielnic przez które autobus przejeżdża. Cena biletu - najczęściej ryczałt 15 rupii bez względu na to gdzie jedziemy. To zdecydowanie taniej niż podróż taksówką, ale za to komfortu w nepalskim busie raczej nie doświadczymy. Na pytanie "ile osób zmieści się w busie" należy odpowiedzieć: "zawsze jeszcze jedna więcej". Z większych przystanków bus nie odjeżdża dopóki nie jest wypełniony do absolutnych granic, czasem z ludźmi na dachu i w otwartym bagażniku. Jak już wspominałem, Nepalczyk nie ma wyostrzonej sfery prywatności, więc to nic wielkiego jeśli usiądzie ci na kolanie czy wbije łokieć w żebro.

RIKSZA

W Katmandu riksze nie są zmotoryzowane, tak jak w Delhi. W Delhi rikszą był mały motocykl z wbudowanym tylnim siedzeniem i zadaszeniem. Tutaj to po prostu rower z większym bagażnikiem i daszkiem. Podróż jest tania, ale nie należy oczekiwać, że rikszarz zabierze nas na drugi koniec miasta. Widziałem ich tylko w okolicach Thamel. Rikszarze potrafią być nieprawdopodobnie upierdliwi ścigając cię przez całą ulicę dopytując gdzie idziesz i czy czasem nie potrzebujesz skorzystać z ich usługi.

PIESZO

Spacery w Katmandu nie są tak ekstremalnym sportem jak w Delhi (o czym pisałem w swojej notce z 4 listopada). W Katmandu nie ma wielopasmowych jezdni ani gigantycznych rond. Najszersza droga - obwodnica - przypomina szerokością trasę z Płocka do Warszawy, ale znacznie ustępuje jej jakością (nie sądziłem, że kiedykolwiek polskie drogi wypadną pozytywnie na jakimkolwiek tle). Przechodzenie przez jezdnię nie sprawia więc większych trudności, a kierowcy zdają się mieć więcej ludzkich odruchów niż Hindusi. Zdarza się im nawet zahamować gdy zobaczą cię przed maską. Mimo tego, nie należy popadać w zbytnią euforię i zachowywać się na drodze jak święte nepalskie krowy. Piesi cały czas pozbawieni są jakichkolwiek praw. Bez względu na to czy znajdują się na jezdni, na chodniku, na zebrze czy nawet na zielonym świetle, muszą ustąpić miejsca pojazdowi.  

Jakiś czas temu gdy serfowałem po internecie trafiłem na nonsensopedii na artykuł o tak zwanej radzieckiej inwersji: http://nonsensopedia.wikia.com/wiki/Radziecka_inwersja
Chodzi o to, że w Rosji radzieckiej wszystko było na odwrót, np. "W ZSRR to nie ty przestrzegasz zasad, tylko zasady przestrzegają ciebie" albo "W ZSRR to nie ty uprawiasz seks, tylko seks uprawia ciebie". Niby głupie, ale przypomniał mi się ten artykuł gdy zacząłem podróżować po Katmandu. O Nepalu trzeba by powiedzieć: "to nie ty łapiesz autobus, to autobus łapie ciebie". Gdy wracaliśmy z Sarą z Nagarkot, dotarliśmy do Bhaktapur (10 km od Katmandu) i zaczęliśmy myśleć o autobusie. Na jednym ze skrzyżowań z odległości 50 metrów dostrzegł nas naganiacz autobusowy, wrzasnął do nas "Kaaaaaatmaaaanduuuuu!!??" i widząc nasze zainteresowanie pognał w naszym kierunku i już po chwili prowadził nas za ręce do pojazdu. Kiedy spacerujesz wzdłuż drogi w Nepalu zatrzyma się przy tobie tuzin autobusów czy taksówek oferując podwiezienie, oczywiście za "best price". Tak tak, w tym dziwnym kraju nie trzeba łapać autobusów czy taksówek, wystarczy być obcokrajowcem i poczekać, aż one złapią ciebie.